4f/f (121)

ک2067/2

ستارهها در جدال با فرشتة مرگ

خودرو قرار گرفته شده در کلاس 3 ستاره دقيقاً مطابق استاندارد بوده و آنهايي که در گروه يک يا دو ستاره قرار ميگيرند خودروهايي هستند که از نظر ايمني خطرناک محسوب ميشوند.

چيا فوادي

امروز بسياري از کساني که قصد خريد يک خودرو را دارند به امتياز ايمني (Crash Ratings) خودروها که توسط سازنده خودرو تعيين ميشود، اهميت زيادي ميدهند. سازمان ايمني حمل و نقل در جاده که يک سازمان دولتي در آمريکاست (NHTSA) از يک سيستم 6 ستارهاي براي اعطاي امتياز ايمني به همه وسايل نقليهاي که به امر جابجايي افراد در آمريکا ميپردازند، استفاده ميکند. به غير از اين سازمان، مؤسسات بيمه خصوصي هم در آمريکا وجود دارند که حوادث جادهاي را آمارگيري ميکنند و براي خودشان برنامه آموزشي مجزايي دارند. سيستم امتيازدهي موسسات بيمه خصوصي متفاوت از NHTSA است. اين موسسات را HLDI و HIIS مينامند.

روش پنج ستاره

در اين روش، از دو آدمک مجهز به پيشرفتهترين دستگاههاي جمعآوري اطلاعات، استفاده ميشود. اين دو آدمک بر روي صندليهاي جلوي يک خودرو و در حالي که کمربند ايمني را بستهاند، قرار ميگيرند. خودرو در حالي که با سرعت بين 45 تا 50 کيلومتر در ساعت در حال حرکت است به يک مانع بسيار محکم که غير قابل تغيير شکل است، کوبيده ميشود به اين روش «برنامه اندازهگيري و برآورد خودرو جديد» NCAP (New Car Assessment program) گفته ميشود. در اين برنامه ميزان حرکت و سرعت حرکتي سر و سينه استخوان ران در اثر برخورد به مانع، در داخل خود آدمکها اندازهگيري شده و اعداد به دست آمده در داخل يک معادله رياضي گذاشته ميشود. نتيجهاي که از محاسبات اين معادله به دست ميآيد نشان دهنده ضريب ايمني خودرو است. به عنوان مثال اگر عدد به دست آمده از فرمول رياضي، 1000 باشد به اين معني است که مسائل ايمني در خودرو به مراتب بيشتر از استانداردهايي است که توسط دولت آمريکا تدوين شده است و در سهمگينترين تصادفات درصد صدمه ديدن سرنشينان چيزي حدود 10 درصد است. خودرويي که عدد به دست آمده از فرمول آن را در موقعيت 4 ستاره قرار دهد، باز هم به مفهوم بالاتر بودن از حد استاندارد تدوين شده براي تصادف در آمريکاست ولي درصد صدمه ديدن بين 10 تا 20 درصد است. خودرو قرار گرفته شده در کلاس 3 ستاره دقيقاً مطابق استاندارد بوده و آنهايي که در گروه يک يا دوستاره قرار ميگيرند خودروهايي هستند که از نظر ايمني خطرناک محسوب ميشوند.

آزمايشهاي ديگر

از ديگر آزمايشاتي که شايد جنبه تبليغاتي آن بيشتر باشد، آزمايشاتي است که مقاومت انواع خودرو را در تصادفات از پهلو و قسمت جلو بررسي ميکنند. سرعت برخورد در اين آزمايشات که از سيستم 5 ستاره هم استفاده ميشود 5/51 کيلومتر در ساعت است. روش اينگونه است که خودرو از پهلو به يک جسم فلزي که حکم خودرو ديگر را دارد، برخورد ميکند. اعدادي که در معادله براي بدست آوردن امتياز ايمني قرار ميگيرند، ناشي از ميزان شتابي است که بخشهاي مختلف بدن از جمله سر و سينه در هنگام برخورد و تصادف کسب ميکنند. سازندگان خودرو طي ساليان گذشته براي کسب امتياز ايمني بالا در آزمايش برخورد از پهلو، طراحي و ساخت کيسه هواي جانبي را در دستور کار خود قرار دادند. در اروپا انجام آزمايشات تصادف از روبهرو بر اساس استانداردهاي ديگري صورت ميپذيرد که بسيار به آزمايشهاي شرکتهاي بيمه خصوصي شباهت دارد. در آزمايش NCAP که در اروپا انجام ميگيرد، خودرو مورد آزمايش با يک مانع تغيير شکل دهنده که به صورت لانهزنبوري ساخته شده، برخورد ميکند و در نظر گرفتن چنين سازهاي در حقيقت نوعي شبيهسازي يک تصادف واقعي با خودرو ديگري است. اين مانع لانه زنبوري دقيقاً مثل يک خودرو مدرن در اثر برخورد متلاشي ميشود. در اين آزمايش خودرو از تمامي قسمت جلوي خود با مانع برخورد نميکند بلکه حدود 40 تا 45 درصد سطح جلوي خودرو درگير تصادف ميشود. اين ازمايش، تصادف از جلوي متعادل نام دارد و سرعت حرکت در اين آزمايش حدود 61 کيلومتر در ساعت بوده ولي NHTSA (سازمان ايمني حمل و نقل در جادهها) در حال بررسي نتايج آزمايش با سرعتهاي کمتر هم هست. آزمايشهاي HIIS يا HLDA که توسط موسسات بيمهاي خصوصي در آمريکا انجام ميشود، شباهت زيادي به آزمايشهاي NCAP در اروپا دارد. در اين آزمايشها دونوع امتياز (قبولي- ردي) داده مي شود و ميزان ايمني ستونهاي سقف،ريل درها و شيشه جلو اندازهگيري ميشود و ميزان ضربه در اثر برخورد سر راننده و سرنشينان با قسمتهاي داخلي سقف خودرو، تعيين ميشود. محاسبه چنين مواردي براي هر خودرو جديد الزامي است و چنانچه خودروهاي جديد نتوانند استانداردهاي لازم را کسب کنند مردود شده و اجازه ورود به بازار و فروش را نخواهند داشت.

نتايج آزمايشها

انجام آزمايشهاي مختلف پارامترهاي مختلفي را در خودرو مورد بررسي قرار ميدهد. به عنوان مثال انجام آزمايشهاي NCAP که تصادف از روبهرو است بهترين آزمايش براي تعيين قابليت سيستمهاي بازدارنده خودرو، در هنگام تصادف است. اين سيستمها، کمربندها و کيسههاي هوا را در بر ميگيرندد. در تصادف از روبهرو چنانچه اين سيستمها کارآيي مطلوبي نداشته باشند به دليل ايجاد يک شتاب بسيار زياد و ناگهاني، مسافران و راننده در هنگام برخورد به مانع، صدمات شديدي خواهند ديد. آزمايشهاي اروپايي HLDI/HIIS , NCAP قابليتهاي ديگري مثل پي بردن و تشخيص ساير صدماتي که به سرنشينان وارد ميشود را هم دارند. يکي از اين صدمات، برخورد پدالهاي خودرو به پاي رانندگان در حين تصادف است. همچنين آسيبهاي ديگري که به رانندگان و ساير سرنشينان در اثر استفاده نکردن از کمربند ايمني و يا کيسه هوا وارد ميشود توسط آزمايشها به خوبي تشخيص داده ميشود و اين در حالي است که بسياري از افراد در حين تصادفهاي شديد جان خود را مديون کمربند ايمني و کيسه هوا هستند.

اهميت آزمايشها

مقررات دولتي در اروپا و آمريکا به صورتي تدوين شدهاند که ايجاد پيشرفتهاي چشمگيري را در خصوص مهندسي تصادف خودرو در پي داشته است. طراحي و ساخت کيسههاي جلويي باعث کاهش 80 درصدي صدمات سر و صورت رانندگان و سرنشينان کناري آنها شده است و با اطمينان ميتوان گفت که شانس زنده ماندن در يک خودرو مدرن در يک تصادف شديد به مراتب بيشتر از خودروهاي دهه 60 يا 70 است. البته همه اين آزمايشات غيرطبيعي و مصنوعي هستند و فقط تلاش شده که سناريوهاي دنياي واقعي به نوعي شبيه سازي شود. هر تصادفي نياز به ملاحظات فيزيکي خاص خود را دارد. سازندگان خودرو تمامي مجموعه تصادف و آثار و علائم آن را بررسي ميکنند و فقط به مقوله خسارات نپرداختهاند. هدف سازندگان اين نيست که فقط با توجه به صدمات فيزيکي و خسارات، براي خودروهاي توليدي خود تبليغات گستردهاي انجام دهند. هر کدام از آنها براي اطمينان خاطر از اين واقعيت که تحت هر شرايطي (حتي شرايط بسيار دشوار) خودرو توليديشان «بتواند جان افراد بيشتري را نجات دهد، وسايل نقليه توليدي خود را با سرعتهاي بيشتري نسبت به سازمانهاي دولتي مورد ارزيابي قرار ميدهند.